Emissiegrenzen voor stikstof in Denemarken vanaf 2027

Vanaf 1 januari 2027 regelt Denemarken stikstof niet meer via de mest die op het land gaat, maar via de stikstof die van het land in het kustwater terechtkomt. De basis daarvoor is de emissiegrens: hoeveel stikstof er per hectare naar het kustwater mag. Hoe die grens tot stand komt en waarom hij per perceel verschilt, leest u hieronder.

In het kort

Elk kustwatergebied krijgt een emissieplafond: de totale stikstof die vanuit de landbouw naar dat water mag.
Dat plafond wordt verdeeld over de landbouwgrond in het gebied, als emissiegrens per hectare.
Bodemtype en afwatering van het perceel tellen mee. Twee percelen in hetzelfde gebied kunnen dus een andere grens hebben.
De grenzen van al uw hectares samen vormen het emissiequotum van uw bedrijf.
De grenzen voor 2027 zijn berekend en gelden vanaf 1 januari 2027.

Wat is een emissiegrens?

Een emissiegrens zegt hoeveel kilo stikstof per hectare vanuit het veld in het kustwater terecht mag komen. De grenzen van alle percelen van een bedrijf samen vormen het emissiequotum van dat bedrijf: de totale stikstofuitstoot die de akkers volgens de nieuwe regels mogen veroorzaken.

De definitieve grenzen voor 2027 zijn inmiddels berekend, met de meest recente gegevens. Ze wijken af van de voorlopige grenzen van juni 2026, en lokaal kan dat verschil groot zijn. Wie in juni al heeft gerekend, moet dus opnieuw kijken.

Hoe wordt de grens berekend?

De berekening begint niet bij de boer, maar bij het water. In twee stappen:

Het plafond per stroomgebied. Voor elk kustwater is vastgesteld hoeveel stikstof het in totaal mag ontvangen zonder dat de goede ecologische toestand uit de Europese Kaderrichtlijn Water in gevaar komt (de streefwaarde voor dat kustwater). Daar gaat eerst af wat uit andere bronnen komt: andere gebieden en puntbronnen zoals rioolwaterzuiveringen en industrie. Wat overblijft, is het emissieplafond voor de gereguleerde landbouwgrond.
Omrekenen naar de hectare. Dat plafond wordt verdeeld over de landbouwgrond in het gebied en zo omgerekend naar een emissiegrens per hectare.

Er gelden twee begrenzingen. Ten eerste een politiek vastgesteld terugvalpunt: verder dan dat wordt de landbouw in een gebied niet aangescherpt. In 2027 worden sommige gebieden tot dat punt gereguleerd, andere krijgen ruimere grenzen. Ten tweede het principe van geen verslechtering: waar de uitstoot nu al laag is, bijvoorbeeld door veel natuur, wordt het plafond op de huidige uitstoot gezet, zodat die niet stijgt.

Projecten waarbij grond uit productie gaat, zoals wetlands, laaggelegen gronden en mini-wetlands, houden extra stikstof vast. Dat effect wordt meegerekend bij het plafond van het stroomgebied.

Waarom heeft niet elke hectare dezelfde grens?

Hoe het plafond over de percelen wordt verdeeld, hangt af van de regeldruk in het gebied: hoeveel de uitstoot omlaag moet. Dat is een politieke afspraak.

Lagere regeldruk: het plafond wordt volledig verdeeld met het VISA-model. Dat model verdeelt zo dat elk perceel in het gebied dezelfde uitgangspositie heeft voor de teelt van wintertarwe. Bodemtype en afwatering van het individuele perceel tellen daarbij mee.
Hogere regeldruk: 75 procent gaat via het VISA-model, de overige 25 procent gelijk over elke hectare, zonder rekening te houden met bodem of afwatering. Gevolg: op grond die van nature weinig uitstoot, kunt u makkelijker gewassen telen die relatief veel stikstof verliezen dan op grond die van nature veel uitstoot.
Hoogste regeldruk: daar is grond nodig voor bijvoorbeeld bos en wetlands om het water schoon genoeg te krijgen. Dat werkt het sterkst op grond die van nature veel stikstof afgeeft.

Dalen de eisen in een gebied met hoge regeldruk door zulke projecten tot het niveau van lage regeldruk, dan wordt het plafond weer voor 100 procent via het VISA-model verdeeld. Het verschil tussen van nature “lage” en “hoge” grond valt dan weg.

De grenzen verschillen dus tussen stroomgebieden (andere milieudoelen, andere bronnen, andere natuurlijke omstandigheden) én binnen een stroomgebied (bodem, afwatering, manier van verdelen).

Wat betekent dit voor uw bedrijf?

Het emissiequotum van een bedrijf volgt uit de oppervlakte van de percelen en de emissiegrenzen van de kustwatergebieden waarin ze liggen. Liggen uw akkers in meer dan één kustwatergebied, dan telt elk perceel met de grens van zijn eigen gebied. SGAV berekent het quotum in een eigen planningstool.

Voor een koper betekent dit: twee bedrijven met hetzelfde aantal hectares en hetzelfde bouwplan kunnen een ander quotum hebben, en dus een andere teeltruimte. Wij kijken daarom bij elk bedrijf naar kustwatergebied, bodem en afwatering en bouwplan, voordat u tekent. Dat nemen wij in het gesprek gewoon met u door, of plan een kennismaking.

Zie ook de nieuwe Deense stikstofregels vanaf 2027 en hoe stikstof de waarde van grond verandert.

Veelgestelde vragen

Wanneer gaan de emissiegrenzen in?

Op 1 januari 2027.

Kan de grens van mijn perceel nog veranderen?

Ja. De grenzen voor 2027 wijken al af van de voorlopige van juni 2026, en projecten zoals wetlands kunnen de regeldruk in een gebied verlagen. Regels en rekenmodel zijn nog in ontwikkeling.

Wat is het verschil tussen emissiegrens en emissiequotum?

De emissiegrens geldt per hectare. Het emissiequotum is het totaal voor uw bedrijf: de grenzen van al uw percelen bij elkaar.

Bewerking: Danishfarms, oktober 2026, op basis van de informatie van het Deense agentschap SGAV over emissiegrenzen (udledningsgrænser), vertaald door Siebe Jongsma. Zie ook sgav.dk. Stand oktober 2026; regels en rekenmodel zijn nog in ontwikkeling.